Wat is alcoholvergiftiging? Symptomen, risico’s en wanneer hulp nodig is
Wat is alcoholvergiftiging? Het is een acute medische toestand waarbij de hoeveelheid alcohol in je bloed zo hoog is geworden dat je lichaam het niet meer veilig kan verwerken. Dat klinkt ernstig, en dat is het ook. Alcoholvergiftiging is geen kwestie van “te veel gedronken hebben” en er daarna een kater van overhouden. Het kan levensbedreigend zijn.
In dit artikel lees je precies wat er in je lichaam gebeurt, welke symptomen je moet herkennen, wanneer je 112 belt, en wanneer herhaalde alcoholvergiftiging een teken kan zijn van een dieper probleem.
Wat is alcoholvergiftiging?
Alcoholvergiftiging ontstaat wanneer je in korte tijd zoveel alcohol binnenkrijgt dat je lever het niet meer kan bijhouden. De lever verwerkt gemiddeld ongeveer één glas per uur. Alles wat daarboven komt, stapelt zich op in je bloed.
Het alcoholpromillage in het bloed stijgt dan snel. Bij een promillage van 1,5 tot 2,0 promille beginnen de eerste ernstige signalen. Bij 4 promille of hoger kan iemand zelfs in coma raken of overlijden. Hoeveel alcohol iemand nodig heeft om een alcoholvergiftiging te krijgen verschilt per persoon. Lichaamsgewicht, geslacht, leeftijd, of iemand gegeten heeft, en of er sprake is van gewenning aan alcohol spelen allemaal een rol.
Vrouwen hebben over het algemeen minder lichaamsvocht dan mannen. Daardoor stijgt het alcoholpromillage bij vrouwen sneller bij dezelfde hoeveelheid alcohol. Ook mensen met bepaalde aandoeningen, zoals diabetes, lopen een verhoogd risico op een alcoholvergiftiging.
Bingedrinken, waarbij je in korte tijd veel standaardglazen achter elkaar drinkt, is een veelvoorkomende oorzaak. Zeker bij alcoholvergiftiging bij jongeren speelt dit een grote rol.
Symptomen van alcoholvergiftiging: wat zie je?
De symptomen van alcoholvergiftiging zijn anders dan de tekenen van gewone dronkenschap. Houd het volgende in de gaten:
- Verwardheid en desoriëntatie: Iemand reageert traag of reageert helemaal niet meer
- Braken: Gevaarlijk als iemand bewusteloos raakt, want dan kan iemand stikken in het eigen braaksel
- Trage of onregelmatige ademhaling: Minder dan acht keer per minuut is een alarmsignaal
- Blauwe of bleke huid: Zeker rondom de lippen, kan betekenen dat de organen tekort komen
- Duizeligheid en vallen: Ook als iemand niet meer rechtop kan staan
- Bewusteloosheid: Iemand is niet meer aanspreekbaar
- Onderkoeld raakt: Het lichaam kan de warmte niet meer vasthouden
Alcohol heeft een verdovende werking op het zenuwstelsel. Bij een ernstige alcoholvergiftiging heeft die verdovende werking gevolgen voor je ademhaling, hartslag en reflexen. Dat maakt het zo gevaarlijk.
Het verschil tussen dronkenschap, alcoholvergiftiging en alcoholverslaving
Dronkenschap betekent dat alcohol invloed heeft op je gedrag en waarneming. Je denkt minder scherp, je loopt misschien wat wankel, en je remt minder. Dat is vervelend, maar op zichzelf niet direct gevaarlijk.
Een alcoholvergiftiging gaat veel verder. Dan heeft het alcoholpromillage een niveau bereikt waarop je lichaam functioneel in gevaar komt. Je ademhaling vertraagt, je kunt zelfs in coma raken, en je beschermende reflexen vallen weg.
Alcoholverslaving is iets anders. Dat is een patroon van alcoholgebruik waarbij iemand niet meer goed kan stoppen, ook als het schade geeft. Iemand met een verslaving hoeft niet altijd een alcoholvergiftiging te hebben. Maar als iemand meerdere keren een alcoholvergiftiging krijgt, is dat wel een signaal dat er mogelijk meer speelt.
Meer weten over hoe verslaving zich ontwikkelt? Lees ook over de symptomen van alcoholisme.
Wanneer bel je 112?
Bel direct 112 als je één of meer van de volgende signalen ziet:
- Iemand is bewusteloos en niet meer aanspreekbaar
- De ademhaling is langzaam, onregelmatig of stopt
- Iemand braakt terwijl ze bewusteloos zijn
- De huid is blauw, grijs of erg bleek
- Iemand heeft stuiptrekkingen
Wacht niet af. Wacht niet tot iemand “bijkomt”. Als je twijfelt, bel dan 112. Dit zijn situaties waar gevaarlijke situaties ontstaan als je niet ingrijpt.
Probeer ondertussen de persoon in de stabiele zijligging te leggen als hij of zij bewusteloos is maar nog wel ademt. Zo voorkom je dat iemand stikt in het braaksel. Blijf bij de persoon tot de hulpverleners er zijn.
Wat je niet moet doen bij een alcoholvergiftiging
Er zijn een paar dingen die mensen denken te moeten doen, maar die juist gevaarlijk zijn:
- Geef geen koffie: Dat helpt niet om iemand te ontnuchteren. De hoeveelheid alcohol in je bloed daalt niet door koffie.
- Laat iemand niet alleen slapen: Iemand kan bewusteloos raken of stoppen met ademen zonder dat je het merkt.
- Zet iemand niet onder de koude douche: Iemand die al onderkoeld is raakt dan nog sneller in de problemen.
- Negeer agressief gedrag niet. Soms komt dit door de vergiftiging zelf. Probeer rustig te blijven en houd bekenden van de persoon erbij.
- Ga niet zelf spoedeisende hulp verlenen als je er niet voor getraind bent: Bel 112 en volg de instructies van de centralist.
Wat je wel kunt doen als EHBO is: iemand aanspreken en voorzichtig schudden aan de schouders om te checken of ze reageren. Reageren ze niet? Dan bel je direct 112.
Wanneer is het meer dan een incident?
Een eenmalige alcoholvergiftiging kan iedereen overkomen. Maar als jij of iemand die je kent regelmatig zo veel alcohol drinkt dat er blijvende schade dreigt of dat er steeds opnieuw medische hulp nodig is, dan is dat een signaal dat het patroon voorbij de incidentele fout is gegaan.
Mensen met een opgebouwde gewenning aan alcohol merken soms niet hoe hoog hun alcoholpromillage al is. Ze voelen zich “minder dronken” dan ze feitelijk zijn. Dat maakt het risico op een alcoholvergiftiging juist groter.
Als je merkt dat je moeilijk kunt minderen of stoppen met alcohol drinken, of als je omgeving zich zorgen maakt, dan is het verstandig om hulp te zoeken. Dat is geen zwakte. Het is het slimste wat je kunt doen.
Meer informatie over wat er beschikbaar is voor mensen die willen stoppen? Bekijk dan onze pagina over behandeling van alcoholverslaving of lees meer over detox van alcohol als je lichaam al afhankelijk is geraakt.
Maak je je zorgen over je alcoholgebruik?
Een alcoholvergiftiging kan een eenmalig incident zijn, maar soms is het ook een teken dat alcohol een grotere rol in je leven speelt dan je zou willen. Merk je dat je regelmatig te veel drinkt, moeite hebt om te stoppen, of dat vrienden en familie zich zorgen maken? Dan kan professionele hulp een belangrijke eerste stap zijn.
Bij Guadalsalus bieden we persoonlijke behandeling voor alcoholverslaving in een rustige en ondersteunende omgeving in Spanje. Ons ervaren team helpt je veilig te stoppen met drinken en te werken aan duurzaam herstel. Neem vandaag nog contact met ons op en ontdek welke behandeling het beste bij jouw situatie past.
Bronnen
Wang, H., Xu, H., Li, W., Li, B., Shi, Q., Ma, K., & Chen, Y. (2020). Forensic appraisal of death due to acute alcohol poisoning: Three case reports and a literature review. Forensic Sciences Research, 5(4), 341–347. https://doi.org/10.1080/20961790.2019.1572259
Darke, S., Duflou, J., Peacock, A., & Farrell, M. (2024). Characteristics, toxicology and major organ pathology of deaths due to acute alcohol toxicity in Australia, 2011–2022. Drug and Alcohol Review, 43(3), 612–621. https://doi.org/10.1111/dar.13817
National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. (2023). Underage drinking. U.S. Department of Health and Human Services. https://www.niaaa.nih.gov/publications/brochures-and-fact-sheets/underage-drinking
LaHood, A. J., & Kok, S. J. (2023). Ethanol toxicity. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557381/
Veelgestelde vragen
Hoeveel alcohol heb je nodig voor een alcoholvergiftiging?
Dat verschilt per persoon. Factoren zoals gewicht, geslacht, leeftijd, of je gegeten hebt en hoe snel je alcohol drinkt spelen allemaal mee. Gemiddeld verwerkt een volwassene één standaardglas per uur. Drink je veel sneller dan dat, dan stijgt het promille in je bloed snel. Bij sterke drank gaat dat extra snel.
Wat zijn de eerste tekenen van een alcoholvergiftiging?
Verwardheid, braken, trage ademhaling, bleekheid en het niet meer reageren op aanspreken zijn de vroegste signalen. Zodra iemand niet meer aanspreekbaar is of onregelmatig ademt, is er sprake van een medische noodsituatie.
Kan iemand overlijden aan een alcoholvergiftiging?
Ja. Bij een promillage van 4 promille of hoger is er kans op coma raken en op overlijden. Zelfs bij lagere promillages kan iemand stikken in het eigen braaksel of een levensbedreigende onderkoeling krijgen. Dat is waarom snel handelen zo cruciaal is.
Is er blijvende schade na een alcoholvergiftiging?
Bij een eenmalige, goed behandelde alcoholvergiftiging herstelt het lichaam doorgaans volledig. Maar als organen zoals de lever, het hart of de hersenen te lang zonder voldoende zuurstof hebben gezeten, is er risico op blijvende schade. Herhaalde vergiftigingen tellen ook cumulatief op.
Wat is het verschil tussen een kater en een alcoholvergiftiging?
Een kater is de reactie van je lichaam nadat de meeste alcohol al is verwerkt. Je voelt je slecht, maar je bent bij bewustzijn en je ademhaling is normaal. Een alcoholvergiftiging gebeurt terwijl het promillage nog hoog is en je lichaam er actief door wordt overbelast. Dat is een direct gevaar, een kater niet.
Wanneer moet ik naar de spoedeisende hulp?
Als iemand bewusteloos is, niet meer reageert, blauw wordt of onregelmatig ademt, bel dan 112. Ga niet zelf naar de spoedeisende hulp als iemand niet stabiel genoeg is om vervoerd te worden. Wacht op de ambulance en leg de persoon in de stabiele zijligging.
